به خاطر كوششى كه آقاى يرويس براى جمع‌آورى كتابهاى خطى مىكند ، شك ندارم ، كه اگر او روزى به اروپا برگردد ، علم از توقف او در ايران بهره خواهد برد . نويسندهء تأسيسات بازرگانى اين‌جا پسر سنگتراش ماهر ، ناتر « 1 » است ، كه در تمام اروپا شهرت دارد . در اين‌جا دو راهب هم زندگى مىكردند ، كه يكى از آنها خودش را اسقف اصفهان مىخواند . غيراز اين‌ها در بوشهر به هيچ اروپايى برنخوردم . انگليسىها به ميزان زيادى پارچهء اروپايى و علاوه‌براين كالاهاى هندى از سورت و بنگال به اين بندر مىفرستادند . كالايى كه از بوشهر به خارج صادر مىشود ، عبارت است از : پارچه‌هاى ابريشمى يزد و كاشان ، ابريشم خام از گيلان ، فرش ( بهترين اين فرشها بافت اصفهان است . پشم يا موى بز اين فرشها از كرمان است ) « 2 » ، ريواس ازبك و ساير مواد دارويى ايران . علاوه‌براين ، پنبه ، انواع ميوه از مناطق كوهستانى ، گلاب و مقدار زيادى شراب از شيراز . اين كالاها قسمتى از بازرگانى شخصى آقاى يرويس است . او به خاطر كارهاى بازرگانى خود ، نمايندهء جوانى در شيراز دارد . ميرمهنا مدتى است ، كه علنا با كريم خان ، وكيل ايران و شيخ بوشهر ، كه مطيع كريم خان است ، در حال جنگ به‌سر مىبرد « 3 » . او چندبار مزاحم

--> ( 1 ) . Natter ( 2 ) . يك نوع گربهء بزرگ كمياب با موهاى خيلى بلند از كرمان به بوشهر آورده مىشود . من گربه‌هايى از اين نوع را در استانبول ديده‌ام ، كه از آنكارا آورده بودند . يادآورى مىشود ، كه از اين گربه در هيچ‌جاى ديگر ، جز در جاهايى كه بزهايى با موهاى لطيف مشهور ، كه ما آن را پشم شترى مىناميم [ ! ] وجود دارد ، پيدا نمىشود . ( مؤلف ) ( 3 ) . مير مهنا پسر شاه بندر سابق بندر ريگ بود . او پس از كشتن پدر و برادرانش مىكوشيد ، كه در خليج فارس اميرى نيرومند باشد و يكى از نيرومندترين دزدان دريايى خليج فارس شده بود . براى آشنايى با مير مهنا ، نگاه كنيد به : پرويز رجبى ، كريم خان زند و زمان او ، كريم خان و مير مهنا ، ص 102 - 95 .